Nos Cunuku

Nos Storia

Mi a cuminsa prome cu tempo. 

Palabranan di Ari Lichtenstein, fundador.

Ari Lichtenstein, fundador · desde 2009

E Cuminsamento

Mata semper tabata e respuesta.

Na 2009, Ari Lichtenstein a wak Aruba y a mira un problema cu ningun otro hende no tabata solucionando. Un isla cu ta importá casi tur cos. Tomati cu ta yega via avion for di Venezuela cu orígen desconocí. Concomber cu ta yega via barco for di Merca, cosechá muchu berde y yegando muchu moli.

El a cumpra 50.000 meter cuadrá di tera serca di e entrada di Parque Nacional Arikok. El a bula Israel pa studia invernadero, pasobra nan clima a coincidí cu esun di Aruba. El a traha diesdos invernadero, cu su mes man, cu su mes capital. Sin team. Sin subsidio. Solamente conviccion.

Despues a yega e obstaculonan cu ningun hende ta papia di nan. Permisonan di awa negá. Costo di energia cu ta plecha cunuku chikito. Burocracia cu ta cambia luna den aña. Despues di 13 aña di pusha, e cunuku casi a kibré.

“Mi casi a entregá.”

Tres aña den cua Ari a stop di kere cu tabata posibel.

E Pausa

Ora e matematica a stop di funciona.

Pa 2019, e costonan a bira imposibel. Material tabata sigui subi. Solamente e cuenta di awa por a sink un operacion chikito. Hasiendo e trabou so, di marduga te atardi, mientras cu ainda no tabata gana basta pa paga yudansa. Algo mester a cede.

Pa tres aña, e cunuku a baha tempo. Algun invernadero a keda bashí. E matanan di tomati no a wordo pruná. Ari a mantené e lusnan sendí, pero apenas. El a stop di papia di expansion. El a cuminsa puntra su mes si tabata tempo pa stop.

“Ta imposibel pa hasi e trabou aki cu un solo persona. Pero e negoshi ainda no ta produsí basta pa paga ningun hende.”

E invernadero di Nos Cunuku ora di solo baha, ta wanta pasando e añanan magro

E cunuku, ta wanta firme.

Ari, fundador di Nos Cunuku, ta rehabilitá e cunuku

E Bolbe

2022. Un di dos chens.

Na 2022, Ari a uni cu Comision Pro Cunukero, un colectivo di cunukeros di Aruba ta lucha pa siguridad di cuminda y cambio di polítika. Algo a cambia. E no tabata so mas. E energia di e grupo a hibé bek.

El a cuminsa rehabilitá e invernaderonan, un pa un. Mata di tomati a drenta atrobe. Despues maishi. Despues concomber. E cosecha a bolbe. Poco poco, despues sublamente. E cunuku a lanta para.

Awe e ta parti di Grupo Nos Tera, un colectivo di mercado di cunukero semanal. Tur diasabra di Mei 2026 na Centro di Bario Playa Pabou. E último mercado a bende henter su cosecha di tomati pa 10:30 di mainta. Hende tin hamber pa cuminda lokal real. Ari ta bek pa duna nan esaki.

“Mi ta sigui poco poco.”

E Obstaculonan Real

Konstrui contra e sistema.

Ari kier a solucioná su problema di awa su mes. El a cumpra tuberia grandi for di Valero ora nan a bai, cu plan pa desaliná awa di laman cu su mes sistema di osmosis. E utilidad gubernamental WEB tin un monopolio. E permiso a wordo negá. E tuberianan ainda ta riba su tera.

E ta cultivá sin químico. Sin subsidio. Sin e sosten structural cu cunukeros ta ricibí na Hulanda, unda siguridad di cuminda ta un prioridad nacional desde e pandemia. E gobierno Hulandes tin fondo disponibel pa siguridad di cuminda Caribense. Si nan ta yega cunukeros chikito manera Ari ta dependé di desishonnan cu ainda mester wordo tumá pa e gobierno Arubano.

Cada obstaculo tabata un maestro. Cada temporada cu casi a frakasá a siña e siguiente pa para mas firme. E cunuku cu bo ta mira awe ta trahá for di e leksonnan ei, e rechazonan ei, e solucionnan creativo ei.

Fila di concomber ta extende den e invernadero di Nos Cunuku

Paden di e cunuku, unda cada fila ta conta storia di un temporada.

Ari, fundador di Nos Cunuku, ta atendé su invernadero

Tocante Ari

Nací y criá. Mata den e sanger. Man cu a forma tera pa casi dos década.

“E no ta yama su mes un hómber di negoshi. E ta yama su mes un cunukero. Tin un diferencia.”

Tur mainta prome cu solo sali. Cada mata wordo controlá cu man. Cada cosecha empaketá pa hende cu e conoce pa nomber.

Loke Nan Ta Bisa

Reconocí pa e trabou.

Ari ta demostrá cu Aruba por hasi esaki. E ta un bos y e oido cu ta scucha di e gente cunukero, mustrando cu nos por desaroyá mas den agricultura.

Jair Britten · Presidente, Comision Pro Cunukero

Diasabra pasá na Playa Pabou, no tabatin lugar pa parker. Pa 10:30 di mainta, Ari a caba di bende tur tomati. Cliente tabata gara e otro berduranan mas lihé cu nan por wordo reabastecé. Producto fresku lokal sin pesticida ta altamente apreciá y necesario.

Bon Dia Aruba · Mei 2026

E Mision

Siguridad di cuminda ta siguridad nacional.

E pandemia a exponé esaki. E guera a exponé esaki. E cadena di suministro a exponé esaki. Un isla cu ta importá casi tur cos ta un isla vulnerabel. Produccion lokal no ta un hobby. E ta e fundeshi di un Aruba independiente. Un cunuku na un biaha, un cosecha na un biaha, un mercado na un biaha, nos ta konstrui pa e futuro ei.